Vraag een ervaren pianobouwer wat de grootste vijand van een piano is, en negen van de tien keer krijgt u hetzelfde antwoord: luchtvochtigheid. Niet temperatuur, niet ouderdom, maar de vochtigheidsgraad van de lucht waarin het instrument staat. Waarom is dat, en wat kunt u er praktisch aan doen?
Waarom hout reageert op vocht
Een piano bevat verschillende tientallen kilo’s onbehandeld massief hout: de zangbodem, de stembok, de ribben, de hamerkoppen. Hout neemt vocht op als de lucht vochtig is, en staat vocht af als de lucht droog is. Dat zwellen en krimpen is onzichtbaar, maar de effecten zijn hoorbaar en voelbaar:
- Bij te droge lucht (onder 35%): de zangbodem krimpt, stempennen komen los te zitten, de stemming valt weg en in het ergste geval ontstaan scheuren in het hout
- Bij te vochtige lucht (boven 65%): hout zwelt, het mechaniek wordt traag of blijft hangen, vilten trekken vocht aan en kunnen gaan schimmelen
De ideale luchtvochtigheid voor een piano
Pianobouwers zijn het eens over de optimale range: tussen 45% en 60% relatieve luchtvochtigheid. Kortstondige afwijkingen zijn geen probleem, maar als uw woonkamer maanden achtereen onder 35% of boven 70% zit, krijgt uw piano het zwaar te verduren.
De Nederlandse praktijk is lastig: in de winter zakt de luchtvochtigheid door centrale verwarming vaak tot onder de 30%, terwijl in de zomer warme vochtige dagen boven de 70% kunnen uitkomen. De seizoenswisselingen veroorzaken de grootste stress voor uw instrument.
Vier praktische maatregelen
1. Plaats uw piano bewust
Vermijd plaatsen met extreme schommelingen: direct naast een radiator, voor een zonbeschenen raam, tegen een koude buitenmuur, of in de buurt van een openslaande deur. Het midden van een kamer, met enige afstand tot de muur en buiten direct zonlicht, is bijna altijd de beste plek.
2. Meet wat er gebeurt
Een eenvoudige hygrometer (€ 10 – € 20) laat u zien wat er werkelijk in uw kamer gebeurt. Pas als u weet dat uw ruimte ’s winters naar 25% zakt, kunt u gericht actie ondernemen.
3. Bevochtigen in de winter
Een luchtbevochtiger – mechanisch, ultrasoon of elektrisch – kan de winterse droge lucht corrigeren. Denk aan een bevochtiger met een capaciteit die past bij uw kamergrootte, en reinig het apparaat regelmatig om bacteriegroei te voorkomen.
4. Een klimaatsysteem ín de piano
Voor wie het serieus neemt – bij waardevolle instrumenten is dit eigenlijk geen luxe meer – bestaat er het zogenaamde Dampp-Chaser Piano Life Saver systeem. Dit wordt onderin de piano gemonteerd en houdt de lucht direct rond de zangbodem op een constante luchtvochtigheid, ongeacht het kamerklimaat. Wij installeren deze systemen met enige regelmaat bij klanten met kostbare vleugels of piano’s die in klimaattechnisch lastige ruimtes staan.
Gevolgen van verwaarlozing
Een piano die jarenlang extreem droog staat, wordt vaak herkenbaar door:
- Een stemming die binnen weken alweer wegloopt
- Krakende of tikkende geluiden uit de kast
- Stempennen die geen spanning meer houden
- In het uiterste geval: scheuren in de zangbodem of kastnaden
Deze schade is deels te herstellen, maar altijd kostbaar. Preventie is ook hier aanzienlijk voordeliger dan reparatie.
Laat het ons meenemen bij uw stembeurt
Bij elke stembeurt bekijken onze stemmers ook de algemene staat van uw piano, waaronder signalen van klimaatstress. Vermoedt u dat uw ruimte te droog of te vochtig is? Bespreek het dan gerust tijdens de eerstvolgende beurt – we denken graag met u mee.
Kom langs in onze showroom in Oud-Beijerland
Bij Arie Keijzer Piano’s staan onze instrumenten overzichtelijk opgesteld in de showroom aan de Jan van der Heijdenstraat 2 te Oud-Beijerland. U bent van harte welkom om de piano’s zelf te beproeven. Liever even bellen? Dat kan op 0186-617998.
Arie Keijzer Piano’s – Waar klank koning is.